actuele

Onderwerpen  >>  Beleggen voor beginners >> Opties

Opties

Opties worden vaak in combinatie met aandelen gebruikt. Een optie is namelijk een recht om een bepaalde onderliggende waarde (en vaak zijn dat aandelen), gedurende een vooraf bepaalde tijd en tegen een van tevoren bepaalde prijs te kopen of te verkopen. Er bestaan twee soorten opties: call- en putopties. De eerste soort geeft een recht tot koop en de tweede soort geeft een recht tot verkoop van een bepaalde onderliggende waarde.

Elementen
Beide opties kennen een aantal elementen. Ten eerste kent een optie een onderliggende waarde. Vaak bestaat deze waarde uit aandelen. Maar, er bestaan ook opties op obligaties, valuta, edelmetalen (goud), indices en futures. Verder kent een optie een bepaalde looptijd waarbinnen het recht uitgevoerd kan worden. Deze looptijden staan standaard vast (veel voorkomende looptijden zijn drie, zes en negen maanden). Ten derde wordt, óók van tevoren, de prijs bepaald waarvoor een onderliggende waarde gekocht kan worden: de uitoefenprijs. Ten vierde geeft een optie recht tot koop of verkoop van een bepaalde, van tevoren afgesproken, hoeveelheid van de onderliggende waarde. Eén calloptie geeft het recht tot koop van 100 aandelen en één putoptie geeft het recht tot verkoop van 100 aandelen. Alle vier hiervoor genoemde elementen zijn gestandaardiseerd door de beurs.

Premie
Wat niet standaard is en waar wel over onderhandeld kan worden, is de prijs die betaald moet worden om het recht tot koop of verkoop te bemachtigen: de premie. De premie heeft een bepaalde waarde die weer onderverdeeld kan worden in intrinsieke en tijds- of verwachtingswaarde. Ten eerste is de intrinsieke waarde het verschil tussen de uitoefenprijs (staat vast) en de actuele prijs van de onderliggende waarde. Heeft u een calloptie op aandelen Aegon, en het aandeel noteert op de beurs een actuele koers van 40 euro, terwijl u een optie heeft die u het recht geeft de aandelen te kopen voor een uitoefenprijs van 35 euro, dan is de intrinsieke waarde 5 euro. Zijn de hiervoor genoemde bedragen andersom, dus een actuele koers van 35 euro en een uitoefenprijs van 40 euro, dan bestaat er geen intrinsieke waarde (negatieve intrinsieke waarde bestaat namelijk niet). In het geval van een putoptie moet u beide voorgenoemde voorbeelden juist andersom zien (in het eerste voorbeeld dus geen intrinsieke waarde en in het tweede voorbeeld een intrinsieke waarde van 5 euro). In het laatste geval van de calloptie zou de optie geen waarde hebben (de premie zou niets waard zijn). Er wordt echter altijd een bepaalde premie betaald voor een optie. Dit is het gevolg van het tweede deel van de waarde van een optie: de tijds- of verwachtingswaarde. Deze waarde hangt af van een aantal factoren:

• de mate waarin een optie in- of juist out-of-the-money is (zie hieronder)
• de nog resterende looptijd
• het algemene beursklimaat
• de koersbeweeglijkheid ("volatiliteit") van de onderliggende waarde
• de eventueel tijdens de looptijd van de optie uit te keren dividenden
• de geldende rentestand.

Naarmate de looptijd van een optie afneemt, zal ook de tijds- of verwachtingswaarde afnemen. Heeft een optie intrinsieke waarde (call: actuele koers onderliggende waarde is hoger dan de uitoefenprijs, put: actuele koers is lager dan de uitoefenprijs) dan wordt het in-the-money genoemd. In het tegenovergestelde geval (actuele koers lager dan uitoefenprijs bij call en actuele koers hoger dan uitoefenprijs bij put) wordt een optie out-of-the-money genoemd. Zijn de actuele koers en de uitoefenprijs nagenoeg gelijk dan wordt gesproken van een at-the-money optie.

Veel van de factoren die invloed hebben op de optiekoers, kunnen ingevoerd worden in de optiestrategie berekenen. Met deze calculator kunt u het resultaat in loop der tijd berekenen.

Afloopdatum
De looptijd is gelimiteerd. Dit betekent dat u het recht voor een bepaalde datum moet uitoefenen. Deze uiterste datum wordt expiratiedatum genoemd en valt altijd op de derde vrijdag van de maand waarin uw optie afloopt.

Hoe winst te halen?
Uiteraard is het de bedoeling winst te behalen met opties. Voor een optie moet dus een premie betaald worden. Het is de bedoeling dat deze gaat stijgen na de aankoop. Bij een calloptie stijgt deze premie indien de actuele koers van de onderliggende waarde uitstijgt boven de uitoefenprijs van deze waarde. Andersom stijgt de premie van een putoptie indien de actuele koers van de onderliggende waarde daalt beneden de uitoefenprijs. Bij verkoop van de gekochte optie kan dus zo een winst gerealiseerd worden.

Schrijven en verkopen
Naast kopen kunt u opties ook verkopen. Er wordt dus geen recht gekocht, maar er wordt een verplichting aangegaan. Voor het recht moet dus in de vorm van een premie betaald worden. Deze premie gaat dan naar degene die een optie verkoopt. De premie is dan een vergoeding voor het feit dat de verkoper een verplichting aangaat. Eigenlijk kan in het voorgaande niet van de transactie "verkopen" gesproken worden. De verkoper beschikt immers niet over iets dat hij kan verkopen. Er ontstaat pas iets indien de verkoper de premie ontvangen heeft en zodoende dus een verplichting aangegaan is. Omdat het geen "echte" verkooptransactie genoemd kan worden, wordt deze transactie "schrijven" genoemd en wordt de verkoper "schrijver" genoemd. Let wel: in het geval van opties op aandelen, gaat de schrijver dus een verplichting aan om 100 aandelen te leveren of te kopen, als de koper daarom vraagt. Elke aandelenoptie heeft betrekking op 100 aandelen. Bezit iemand 5 aandelenopties, dan moet de schrijver 500 aandelen leveren of kopen, als de koper daarom vraagt. In het geval dat een koper een calloptie gekocht heeft, is de schrijver een verplichting aangegaan te leveren als de koper daarom vraagt.

Andersom moet de schrijver kopen, indien de koper een putoptie gekocht heeft van de schrijver. De koper zal pas vragen om levering indien de actuele koers hoger staat dan de uitoefenprijs bij callopties en vragen om verkoop als de actuele koers lager staat dan de uitoefenprijs.

Er kan wellicht verwarring ontstaan bij de termen kopen en verkopen. Een optie kan gekocht worden: er wordt een recht gekocht. Dit recht is vrij verhandelbaar op de beurs en kan dus weer verkocht worden. Dit is een verkoop in de normale betekenis van het woord. Bij de koop wordt een positie geopend (in vaktermen open buy call òf put) en bij verkoop wordt een positie gesloten (het recht wordt verkocht door middel van close sell call òf put). Echter, u kunt ook opties schrijven. U ontvangt dan de premie. Ook in dit geval opent u een positie en gaat een verplichting aan (open sell call òf put). Aan deze verplichting moet voldaan worden als de koper daarom vraagt. Uiteraard kan ook de verplichtingspositie weer gesloten worden (close buy call òf put).

Margin
Om de koper te garanderen dat de schrijver zijn verplichtingen nakomt, wordt er een bepaalde garantie/zekerheid van de schrijver verwacht. Deze garantie wordt margin genoemd. In het geval van een calloptie, is de schrijver verplicht 100 aandelen te leveren, indien de koper daarom vraagt. De beurs, waar de opties worden verhandeld, eist dat de schrijver een bepaald percentage van zijn toekomstige verplichting apart houdt voor het geval de koper vraagt om levering. Dit percentage kan bestaan uit contant geld, waar de schrijver gedurende de looptijd van de optie niet aan mag komen, of uit aandelen, die dan tijdens de looptijd niet verhandeld mogen worden. Beide kunnen dus als onderpand gezien worden.

Indien u opties wilt gaan schrijven, dan kunt u met de margin berekenen berekenen voor welk bedrag u garant moet staan.

Beleggen voor beginners: Introductie  |  Aandelen |  Opties  |  Beleggingsfondsen |  Obligaties |  Provisies