From Sterwiki

Een Geografisch Informatiesysteem, afgekort met het acroniem GIS, is computersoftware waarmee landkaarten gemaakt kunnen worden, informatie over de inhoud van de kaart kan worden opgeslagen en waarmee berekeningen kunnen worden gemaakt die met die informatie samenhangen. Tot het GIS systeem wordt vaak ook de procedures, personeel en de data gerekend die noodzakelijk zijn voor het praktisch gebruik van het systeem.

Met GIS worden ruimtelijke gegevens verzameld, opgeslagen, gecombineerd, geanalyseerd en getoond. In een GIS wordt informatie uit verschillende bronnen aan elkaar gekoppeld. Er kan daardoor bijvoorbeeld een analyse gemaakt worden tussen een milieufactor (zoals geluid) en de effecten daarvan (bijvoorbeeld gezondheid). De koppeling vindt plaats via de coördinaten. Binnen berekende geluidscontouren kan bijvoorbeeld het aantal personen die zijn overleden aan hartfalen worden bepaald. Nadere analyse kan dan leren of er een statistisch relevant verband is (in dit geval is het verband zeer gering).

GIS-systemen kunnen deze relaties bovendien op een aansprekende manier zichtbaar maken.

De kracht van een GIS komt uit het combineren van diverse databronnen op ruimtelijk niveau om zo tot een conclusie te komen over onderlinge verbanden. Veel informatie die we hebben over onze wereld bevat een ruimtelijke component zodat we de locatie van de informatie kunnen vastleggen. Dit doen we door het toepassen van een lokaal referentie stelsel, in Nederland bijvoorbeeld het Rijks Driehoek (RD) stelsel. Wanneer we deze informatie gaan koppelen met andere data is het mogelijk onderlinge verbanden te ontdekken.

Gegevensbronnen

De informatiebronnen voor een GIS kunnen zeer divers van origine zijn. Zo worden bronnen aangeleverd door bijvoorbeeld de (Rijks)overheid, waterschappen en gemeenten. Maar ook universiteiten en non-profit organisaties leveren gegevens aan. Vaak moet de data eerst worden bewerkt om tot een bruikbaar product te komen, zo moeten aan een luchtfoto bijvoorbeeld coördinaten worden toegevoegd. Vaak worden coördinaten al toegevoegd tijdens het meetproces, tegenwoordig (2005) gebeurd dit veel door middel van GPS in combinatie met een specifieke sensor. Voorbeelden van databronnen en sensoren zijn:

• Luchtfoto
• Laseraltimetrie opgenomen met LIDAR
• Hoogtemetingen door middel van GPS en waterpas
• Vervuiling
• Dieptemetingen met Singlebeam en Multibeam echolood
• Objecten op de waterbodem met Side Scan Sonar
• Stroomsnelheid uit ADCP data
• Doorzicht met de Sechi schijf
• Type en hoeveelheid van waterplanten
• CAD tekeningen

Coördinatenstelsel

Het is bij een GIS van belang te weten in welk coördinaten stelsel de data is verzameld. Veel GPS data wordt verzameld in het zogenaamde WGS84 datum. Om dit te combineren met data van bijvoorbeeld het Kadaster moet een conversie worden uitgevoerd tussen WGS84 (ETRS89) en het RD/NAP stelsel. Na deze geodetische conversie kan de data dan worden samengevoegd in een GIS systeem.

GIS-systemen worden in Nederland dan ook over het algemeen gebaseerd op de coördinaten van het rijksdriehoekstelsel. De locaties van alle Nederlandse postcodes zijn bekend in dit coördinatenstelsel. Ook zijn de locaties bekend van de (in 2003) 7,4 miljoen adressen. Met behulp van deze adrescoördinaten kunnen alle adresgebonden gegevens automatisch op een kaart worden geplaatst.

Toepassingen voor consumenten

Voorbeelden van GIS-toepassingen voor consumenten zijn de routeplanners, waarbij automatisch de kortste route tussen twee locaties wordt gezocht, op basis van de ligging van de postcode. En ook de kaart bij het weerbericht is een bekend voorbeeld van het gebruik van geografische informatie.

Professionele toepassingen

GIS wordt veel gebruikt in de planologie, bij verkeer en vervoer, milieu, aardwetenschappen, veiligheid, defensie (zie hieronder), economie en in marketing.

Veel organisaties hebben een adressenbestand, met daaraan gekoppeld allerlei gegevens. Bijvoorbeeld de leden van een verening, telefoonaansluitingen, te koop staande woningen, klanten met een klantenkaart et cetera. Door het afbeelden van de gegevens die bij de adressen horen kan interessante informatie worden zichtbaar gemaakt. Zo zou bijvoorbeeld KPN zichtbaar kunnen maken naar welke regio's de hoogste, of juist de laagste telefoonrekeningen worden gestuurd. Makelaars kunnen bijvoorbeeld de prijsontwikkelingen van koopwoningen zichtbaar maken.

Overheidsinstellingen en nutsbedrijven gebruiken GIS onder meer om de ligging van verschillende nutsvoorzieningen bij te houden (rioleringen, gas- en elektriciteitsleidingen, drinkwaterleidingen...). Met een driedimensionaal GIS-systeem (waarbij het coördinatenstelsel ook de hoogte vermeldt) kan bepaald worden welke gebieden gevoelig zijn voor overstromingen.

Commerciële bedrijven kunnen hun klantgegevens combineren met sociodemografische gegevens en uitkomsten van consumentenonderzoek, om beter het consumentengedrag te begrijpen.

Ook de pers en televisie gebruiken steeds meer GIS. Vaak verschijnen kaarten met allerhande gegevens in beeld. Na de verkiezingen bijvoorbeeld kaarten die het stemgedrag per gemeente weergeven.

GIS kan ook gebruikt worden om zwarte punten op te sporen m.b.v. ongevallenkaarten of bereikbaarheidskaarten voor openbaarvervoerhalten.

Een specifieke toepassing van GIS systemen is het maken van Elektronische Zeekaarten of ENC (Electronic Navigation Chart) voor toepassing in ECDIS (Electronic Chart Display) systemen. Hierbij staat het GIS systeem aan boord van zeeschepen en heeft de stuurman direct de beschikking over gedetailleerde informatie die voor hem van toepassing is. Zo kan hij alleen die gebieden laten zien die te ondiep zijn voor zijn schip om te varen. Verder kan de kaart gecombineerd worden met de radar metingen, zodat hij andere schepen 'ziet' varen op de zeekaart.

Militair gebruik van GIS

Als een commandant een plan bedenkt om een militaire operatie uit te voeren moet dit verspreid worden tot op de enkele man in de straat. Deze commandostructuur wordt genoemd de commandovoeringsketen. In het Engels: Chain of Command & Control (C2).

Voor het ondersteunen hiervan gebruikt men GIS. Het plan van de hogere commandant wordt op digitale kaarten gemaakt en verspreid naar de ondercommandanten en hun mensen.

Met zo een systeem weet men precies wie waar zit, wat de mogeijkheden van het gebied zijn en waar de tegenstander zich bevindt. Door uit het raam te kijken en op het beeldscherm krijgt de commandant zicht op de situatie waarin hij zich bevindt (Situational Awareness in het Engels).

De militaire geografische behoefte beslaat onder meer:

• Hoe ziet het terrein eruit waar we straks de operatie gaan uitvoeren?
• Hoe kan ik voordeel hebben bij de accidenten (hoogten/diepten) in het terrein?
• Hoe kunnen de accidenten de uitvoering van de opdracht belemmeren?
• Wat kan ik allemaal zien vanaf een bepaald punt? (sluipschutter, vuurmond, zendapparatuur, radar)
• Van waaraf ben ik zichtbaar, ongedekt?
• Welke invloed heeft de grondsamenstelling op de uitvoering van de opdracht?
• Waar zitten mijn maten?
• Waar zitten de andere eenheden?
• Waar zitten de neutrale partners? (artsen zonder grenzen, rode kruis)
• Waar zitten de opponenten? (terroristen, militaire tegenstanders)

Deze geografische informatie is in verschillende dimensies weer te geven, afhankelijk, naast de software, van de beschikbare hardware.

Door het voorhanden hebben van deze geografische informatie is het mogelijk om militair geweld heel gericht in te zetten zodat het doel van de missie gehaald wordt.

De GIS-industrie

Rond GIS is sinds het ontstaan ervan (vanaf ongeveer 1985) een grote industrie ontstaan. Er is inmiddels een aantal min of meer gestandaardiseerde formaten, namelijk shape formaat van ESRI en het mapinfo formaat van Mapinfo. Daarnaast is er het OpenGIS-initiatief dat uitwisseling tussen verschillende systemen moet vergemakkelijken.

Sommige leveranciers verhandelen op commerciële basis de door de overheid verzamelde geografische informatie, bijvoorbeeld informatie van het Kadaster en de Topografische Dienst.

Belangrijke gebruikers van GIS in Nederland zijn bijvoorbeeld Rijkswaterstaat, het RIVM en het CBS, maar er zijn ook vele adviesbureaus die zich met GIS bezighouden.

Zie ook: GPS

Externe links

• GIS-kaart van België (met detailkaarten van Vlaamse gemeenten) (http://www.gisoost.be/belgie/)
• GIS-kaart van Vlaanderen (http://www.gisvlaanderen.be/scripts/esrimap.dll?name=stats&cmd=thuis)
• Open GIS Consortium (http://www.opengis.org/)

Categorie:Cartografie

da:GIS de:Geoinformationssystem en:Geographic information system es:Sistema de Información Geográfica fr:Système d'information géographique he:מערכת מידע גאוגרפית id:Sistem Informasi Geografis it:GIS ja:地理情報システム pl:System Informacji Geograficznej pt:Sistema de Informação Geográfica zh:地理信息系统

koopwoningen belgie:

Over koopwoningen belgie